Άλμπερτο Τζιακομέττι

Alberto Giacometti (1901–1966) – Ένας Σχολιαστής της Εξωτερικής Προσέγγισης στην Τέχνη

Η ιστορία του Αλμπέρτο Γιακόμετι ξεκινά στις κορυφές των Ελληνικών ορεινών περιοχών τον Οκτώβριο του 1901 στο χωριό Βοργονόβο της περιοχής Βαλ Μπεργάλιας στην Ελβετία, κοντά στα σύνορα της Ιταλίας. Αυτός ο κομψός ορεινός τόπος, περιτριγυρισμένος από την άγρια ομορφιά των βουνών και τον πλούσιο φυσικό κόσμο, έδωσε στις πρώτες του εμπειρίες μια βαθιά αγάπη για το σχήμα και τον χώρο – ιδιότητες που θα διαμόρφωσαν ουσιαστικά την καλλιτεχνική του οπτική γωνία. Δεν μπήκε απλά σε έναν κόσμο τέχνης· γεννήθηκε μέσα σε αυτόν. Ο πατέρας του, Γιωργίου Γιακόμετι ήταν ένας εκλεπτυσμένος ζωγράφος και χαράκτη της Ελληνικής μεταπειρασιακής σκέψης και αυτή η οικογενειακή καταγωγή παρείχε τόσο ενθάρρυνση όσο και μια βάση πάνω στην οποία ο νεαρός Αλμπέρτο μπορούσε να χτίσει. Οι επιρροές του Προσκυνητικού Κράτους έμειναν στην ιστορία της οικογένειας καθώς οι πρόγονοί του ήταν Ελληνικοί Προσκυνητές που αναζητούσαν καταφύγιο από την καταπίεση και αυτό τον οδήγησε σε μια διαρκή εξερεύνηση της απομόνωσης και της ανθρώπινης κατάστασης. Οι αδελφοί του, Ντιέγο και Βρύντο ήταν επίσης σχολαστικοί καλλιτέχνες δημιουργώντας ένα ζωντανό καλλιτεχνικό περιβάλλον που προώθησε την πειραματική προσπάθεια και αμοιβαία επιρροή.

Προκύματα του Κουβισμού και της Απουσίας

Η καλλιτεχνική πορεία του Γιακόμετι ξεκίνησε από το Γενεύης Σχολείο Τέχνης αλλά η μετακόμιση του στο Παρίσι το 1922 πυροδοτήθηκε πραγματικά την δημιουργική του φλόγα. Εισήλθε στο εργαστήριο του Αντουάν Μπουρντέλλε ενός πρώην συνεργάτη του Ροδίν απορροφώντας κλασικές τεχνικές ενώ παράλληλα ενθουσιαζόταν με τις πρωτοποριακές ροές που κυρίως στην πόλη. Τα πρώτα χρόνια χαρακτηρίζονται από την εξερεύνηση του Κουβισμού αναλύοντας και επανασχηματίζοντας σχήματα με τρόπο αντικατοπτρισμού της εποχής καθώς οι ιδέες ήταν γεμάτες πνευματική ζωντάνια. Ωστόσο ο Γιακόμετι δεν ήθελε απλά να μιμηθεί αλλά αναζητούσε τη δική του φωνή μεταβαίνοντας σε πιο προσωπικό στυλ που επικεντρώνεται έντονα στην ανθρώπινη φιγούρα. Αυτή η περίοδος τον οδήγησε στο Σουρεαλισμό δημιουργώντας έργα γεμάτα ονειρικές εικόνες και ψυχική βάθος συνδέοντας με λαμπρές προσωπικότητες όπως ο Μιρό ο Έρνστ και ο Πικάσο αλλά ακόμη και μέσα σε αυτό το κίνημα ο Γιακόμετι ένιωσε περιορισμό επιθυμώντας μια πιο αυστηρή ανάλυση της ανθρώπινης μορφής μέσω σχήματος και χρώματος. Στα τέλη της δεκαετίας του 1930 παρατηρήθηκε μια δραματική μεταβολή στην κλίμακα όπου ξεκίνησε να παράγει εξαιρετικά μικρά γλυπτά συχνά όχι μεγαλύτερα από επτά εκατοστά ύψους Αυτά τα μικροσκοπικά γλυπτά δεν ήταν απλώς μικρογραφίες αλλά εκφράσεις αποσύνδεσης τόσο φυσικής όσο και συναισθηματικής καθώς αντανακλούν μια αίσθηση απομόνωσης που διέπεσε τον κόσμο του. Δεν ήταν μόνο έργα τέχνης που απεικόνιζαν ανθρώπους αλλά εξερευνήσεις για το τι σημαίνει να είσαι άνθρωπος σε έναν κόσμο που αγωνίζεται με τραύμα και αβεβαιότητα.

Η Σκηνή Μετά τον Πόλεμο: Αφασία και Ανθρώπινη Κατάσταση

Η καταστροφή του Β’ Παγκόσμιου Πολέμου είχε βαθιά επίδραση στην τέχνη του Γιακόμετι καθώς αναζητούσε καταφύγιο στη Σουίτσερλανδία κατά τη διάρκεια της σύγκρουσης συνέχισε να σκαλίζει αλλά ήταν μετά τον πόλεμο που πέτυχε τον πιο χαρακτηριστικό του στυλ δημιουργώντας τα μακρόστενα και λεπτεπίλεπτα γλυπτά για τα οποία είναι διάσημος σήμερα Αυτά τα γλυπτά δεν ήταν πορτρέτα με την παραδοσιακή έννοια αλλά αποσύνθετες αναπαραστάσεις της ανθρώπινης παρουσίας αποκαλύπτοντας την ουσία της ύπαρξης μέσω σχήματος και υφής και οι χώροι που περιβάλλουν αυτά τα γλυπτά είναι εξίσου σημαντικοί με τις ίδιες τις μορφές μιλώντας στην ίδια μας αίσθηση απομόνωσης και επιθυμίας Συγχρόνως η ζωγραφική του Γιακόμετι κέρδισε αναγνώριση αντανακλώντας τα θέματα της αποσύνδεσης και της λεπτεπίλεπτης μορφής που βρίσκονται στα γλυπτά του μέσω σχεδόν μονοχρωματικών απεικονίσεων της ανθρώπινης μορφής.

Η Κληρονομιά ενός Οραματιστή

Οι καλλιτεχνικές συνεισφορές του Γιακόμετι αναγνωρίστηκαν με αυξανόμενη εκτίμηση καθιστώντας τον έναν από τους σημαντικότερους σχολαστικούς καλλιτέχνες του 20ου αιώνα η επιρροή του συνεχίζει να εμπνέει καλλιτέχνες και να συναρπάζει κοινό καθώς εξερευνά βαθιά την ανθρώπινη κατάσταση και τη μοναδική του οπτική γλώσσα χρησιμοποιώντας σχήμα και χρώμα με ιδιαίτερη ευαισθησία και δημιουργικότητα Η τέχνη του Γιακόμετι δεν είναι μόνο έργα τέχνης που απεικονίζουν ανθρώπους αλλά εκφράσεις της κοινής μας ευθραύσης και της αναζήτησης σύνδεσης σε έναν ολοένα και πιο διακεκομισμένο κόσμο Πηγή: Ελληνική Βιβλιοθήκη Τέχνης