ფელიქს ნადარი: ფოტოგრაფიის პიონერი
ადრეული ცხოვრება და დასაწყისი
- დაბადება: გასპარ-ფელიქ ტურნაშონი, 1820 წლის 5 აპრილი, პარიზი (თუმცა ზოგიერთი წყარო ლიონს ასახელებს).
- მისი მამა, ვიქტორ ტურნაშონი, ბეჭდვადმჭამელი და წიგნის მაღაზიის მფლობელი იყო.
- თავდაპირველად იგი მედიცინას სწავლობდა, თუმცა მამის გარდაცვალების შემდეგ, ფინანსური სირთულეების გამო, სწავლის გაგრძელება ვერ შეძლო.
- ნადარი, როგორც ის მოგვიანებით გახდა ცნობილი, კარიკატურისტისა და რომანისტიდ დაიწყო თავისი კარიერა და სხვადასხვა გაზეთებში სტატიებს აქვეყნებდა.
კარიკატურიდან ფოტოგრაფიამდე
- ფოტოგრაფიასთან ექსპერიმენტების დაწყება დაახლოებით 1853 წელს დაიწყო.
- თავისი პირველი ფოტოსტუდია 1854 წელს, სენ-ლაზარის ქუჩე 113-ში გახსნა, მოგვიანებით კი, 1860 წელს, ბულვარ დე კაპუჩინზე გადავიდა.
- მისი შთამბეჭდავი და ფსიქოლოგიურად ღრმა პორტრეტები სწრაფად მოიპოვა აღიარება.
- ტრადიციების უარყოფა: ნადარი თავს არიდებდა პორტრეტულ ჟანრში გავრცელებულ გადამეტებულ და მდიდრულ ფონებს; იგი ამჯობინებდა ბუნებრივ სინათლეს და ყურადღების გამახვილებას პერსონაჟის ინდივიდუალურობაზე. დათვალიერებისას მისი ნამუშევრებიდან იგრძნობა, რომ იგი ფოტოგრაფიას არა მხოლოდ დოკუმენტაციად, არამედ სულისა და ხასიათის გამოკვეთად განიხილავდა.
საჰაერო ფოტოგრაფიის პიონერული ეტაპი
- 1858 წელს ნადარი გახდა პირველი ადამიანი, რომელმაც ბადრაღებით ფრენისას საჰაერო ფოტოები გადაიღო.
- მან გადალახა უმძიმესი ტექნიკური სირთულეები, რომლებიც სიმაღლეზე ფოტოპლატების დამუშავებას უკავშირდებოდა; ამისთვის მან ბადრაღის კალათებისთვის გაზგამძლე ბამბის საფარი გამოიგონა.
- მან ასევე დანერგა ხელოვნური განათების გამოყენება ფოტოგრაფიაში, რაც განსაკუთრებით გამორჩეული იყო პარიზის კატაკომბებში გადაღებისას.
- Le Géant: 1863 წელს მან შეუკვეთა გიგანტური ბადრაღის აგება, სახელწოდებით „Le Géდა“ (გიგანტი), რამაც მოგვიანებით ჟულ ვერნს თავისი ნაწარმოების, „ხუთი კვირა ბადრაღში“ პირდაპირი შთაგონება მისცა.
მთავარი მიღწევები და გავლენა
- პორტრეტული ჟანრი: მან ფოტოზე ასახა მრავალი გამორჩეული პიროვნება, მათ შორის ვიქტორ ჰიუგო, შარლ ბოდლერი, სარა ბერნარდი და გუსტავ კურბე.
- პარიზის ალყის დროს (1870-71 წწ.) მან ბადრაღებით ფრენის გამოყენებით მსოფლიოში პირველი საჰაერო ფოსტის სერვისი ჩამოაყალიბა.
- 1874 წელს თავის სტუდიაში მას პირველი იმპრესიონისტული გამოფენა უმასპინჯა, რითაც გადამწყვეტი პლატფორმა შეუქმნა ახალწარმოებულ ხელოვანებს.
- 1886 წელს მან გამოაქვეყნა ის, რაც პირველ ფოტო-ინტერვიუად ითვლება, სადაც ქიმიკოს მيشელ ეჟენ შევრული წარმოდგენილი იყო.
მოგვიანედი ცხოვრება და მემკვიდრეობა
- 1895 წლიდან 1909 წლამდე თავისი სტუდია მარსელში გადაიტანა.
- იგი 1910 წლის 20 მარტს პარიზში გარდაიცვალა და პერ ლაშეს სასაფლაოზე არის დაკრძალული.
- მისი სიკვდილის შემდეგ სტუდიის საქმიანობა მისმა ვაჟმა, პოლ ნადარმა, გააგრძელა.
- Quand j’étais photographe: მან დაწერა მემუარები, რომლებიც მის ცხოვრებასა და შემოქმედებაზე ასახავს ფიქრებს და მე-19 საუკუნის ფოტოგრაფიის შესახებ ღირებულ ინფორმაციას გვაწვდის.
- ისტორიული მნიშვნელობა: ნადარის ინოვაციურმა ტექნიკებმა და მხატვრულმა ხედვამ საფუძვლიანად შეცვალა ფოტოგრაფიის განვითარება, როგორც ხელოვნების ფორმის. მისი პორტრეტები დღემდე რჩება პარიზული ინტელექტუალური და სახელოვნებო წრეების საკულტო სიმბოლოდ.
