ბენვენუტო ჩელინის მარილიანი ჭურჭელი: მსოფლიოში ცნობილი ნიმუში

ოქროსგან გაკეთებული ეს მარილიანი ჭურჭელი ბენვენუტო ჩელინიმ შექმნა საფრანგეთის მეფე ფრანსის I-ისთვის 1540-დან 1543 წლակადას. ის მისი შთამომავალი, ჩარლ I-ისგან გადავიდა არქდوق ფერდინანდ II-სთან. ეს მარილიანი ჭურჭელი წარმოადგენს დედამიწისა და ხმებისა თუ ზღვის ურთიერთქმედების ალეგორიას. მისი მარჯვენა მხარე მოჩანს კაცი ტრიდენტით და გემით, რაც წყალს აღნიშნავს, ხოლო მარცხენა მხარეს ქალი, რომელიც დედამიწას გამოხატავს. ბაზა კი გამოსახავს ქარს, დღის დროებს და ადამიანურ საქმიანობას.

• მკერავი: ბენვენუტო ჩელინი (1500-1571)
• შექმნის წელი: 1543
• დამკვეთი: საფრანგეთის მეფე ფრანსი I
• მასალა: გაწურული ოქრო, აბრეშუმი,エનાმელი
• სტილი: მანერიზმი

ჩელინის საერთო ტექნიკა მარილიანი ჭურჭლის დიზაინში მეფე ფრანსი I-ისთვის ისეთი მეთოდებიდან მომდინარეობდა, რაც კარადოსოსგან (კრიស្តოფორო ფოპა) ისწავლა. მან შენიშნა, რომ კარადოსო „აკეთებდა ცვილით პატარა მოდელს იმ ზომის, როგორიც თავისი ნამუშევარი უნდა ყოფილიყო“. რადგანაც ჩელინი უფრო დიდებულ და განსხვავებულ ხელოვნების ნიმუშს ქმნას ისურვებდა, მან გამოიყენა ცვილის მოდელის შექმნის იდეა. საბოლოო პროდუქტი ეფუძნებოდა მოდელს, რომელიც ჩელინიმ თავდაპირველად იპოლიტო დ’ესტესთვის შექმნა.

ჩელინი გვიყვება, რომ როდესაც კარდინალი იპოლიტო დ’ესტე – ხელოვნების ფანტიზიორი კოლექციონერი, რომელიც დღეს ძირითადად ჰადრიანის იმპერატორის ვილას დათრგუნვის გამოა ცნობილი – მასთან მივიდა ამ ნამუშევრის შესახებ, დავალებაში იყო ჩაშენებული მისი დიზაინის თემა, მაგრამ ჩელინი აცხადებს, რომ მთელი დამსახურება მხოლოდ მას ეკუთვნის. „კარდინალმა, რომელიც ძალიან კეთილი მსმენელი იყო, უაღრეს კმაყოფილებას გამოავლინა იმ დიზაინების მიმართ, რასაც ეს ორი ჭკვიანი ლიტერატურული მამაკაცი სიტყვებით აღწერდნენ“, წერს ის. „შემდეგ მე შემოვედიሁ ორ მეცნიერეს და ვუთხარი: *თქვენ ისაუბრეთ, მე გავაკეთებ*.“

განსაკუთრებულად აღსანიშნავია, რომ მან არ უყვრა მთავარ ფიგურებს სახელი – ისინი მხოლოდ მოგვიანებით გაერკვიეს როგორც ნეპტუნი და ტელლუსი. როგორც ჩარლ ჰოპი აღწერს თავის წიგნში Patronage in the Renaissance, ჩელინი ძირითადად კომპოზიციაზე იყო დაინტერესებული, ხოლო შესაბამისი თემა მოგვიანებით გამოჩნდა.

ჩელინის მარილიანი ჭურჭელი არის მანერიზმის ქანდაკების შედევრი – სტილი, რომელიც დრამატულ ელფერსა და სტილისტურ სიუჟეტს ახასიათებს. ভাস্করმა წარმოაჩინა ეპოქის პატარა საგნების მრავალმხრივი მნიშვნელობები. ცნობილი იყო მისი ქურდობა 2003 წელს, ხოლო მარილიანი ჭურჭელი აღმოჩენილ იქნა 2006 წელს და ყდაგა ჩატიმჯვი ციხეში გაიყვანეს.

• სიმბოლიკა: წარმოადგენს დედამიწას და ზღვავს; განასახიერებს ღვთაებრივ შთაგონებას და ადამიანურ უნარს
• ტექნიკა: მოწყობილი ოქროს ნაკეთობა; ყურადღებიანიエનાმელის გამოყენება; აბრეშუმის ჩასმული ნაწილი
• ისტორიული კონტექსტი: შექმნილია ფრანსი I-ის მმართველობის პერიოდში, რაც ასახავს საფრანგეთის კორტის მხატვრულ გემოვნებას

ეს მარილიანი ჭურჭელი დგას როგორც ჩელინის გენიოსის მოწმობა – უნიკალური સિદ્ધიობა, რომელიც დღემდე აღფრთოვანებასა და გაოცებას იწვევს. მისი დახვეწილი დიზაინი და ბრწყინვალე შესრულება წარმოადგენს რენესანსის ოქროს ნაკეთობის აპოგეეს.