ბანადათები კურით: ფერებისა და სიმშვიდის ცეკვა

ჰენრი მათისეს „Baigneuses à la Tortue“ (ბანადათები კურით), რომელიც 1907-1908 წლებში შეიქმნა, ბევრად მეტია, ვიდრე უბრალოდ სანაპიროზე მზით ტკბ되는 სამი ქალის გამოსახულება; ეს არის ფავიზმის ესთეტიკის ცოცხალი მანიფესტო და მათისეს რევოლუციური მიდგომის დასტური ფერისა და ფორმისადმი. საფრანგეთში, ლე-ჰავრში, მდებარე Musée Malraux-ში დაცული ეს ტილო მაყურებელს იმ სამყაროში ეპატიჟებს, სადაც ბუნება, ემოცია და წმინდა ვიზუალიზმი ერთიანდება. სცენა თითქმის სიზმრისეული ხასიათით იშლება, რაც იმ დროისთვის გავრცელებული აკადემიური რეალიზმისგან შეგნებული გადახვევა და მათისეს მხატვრული ხედვის თამამი დეკლარაციაა.

პირველი შეხედვით, კომპოზიცია მოტყუებით მარტივი ჩანს: ქვიშიან სანაპიროზე სამი შიშველი ქალია გამოსახული, მათი პოზები კი დასვენებული სიმშვიდითა და მხიარული ინტერაქციით მერყეობს. თუმცა, ამ ზედაპირის მიღმა ფერისა და ჟესტის დაუძლებელი თამაში იმალება. მათისი იყენებს ინტენსიური, არაშერეული ტონალობების პალიტრას — ცეცხლოვანი ნარინჯისფერი, ღრმა ლურჯი, მკვეთრი მწვანე და ნაზი ვარდისფერი — რომლებიც თითქოს შინაგანი სინათლით ვიბრირებენ. ეს ფერები არ არის გამოყენებული აღწერილობითი მიზნით; პირიქით, ისინი ემოციური ზეგავლენისთვისაა დატანებული, რაც ქმნის სიხარულის, სითბოსა და სიმშვიდის განცდას. თავად ფუნჯის მონასმები თავისუფალი და ექსპრესიულია, რაც ნამახატს დინამიკურ ენერგიას სძენს. ყურადღება მიაქციეთ, როგორ იყენებს მათისი მოკლე, გატეხილ მონასმებს ფიგურების გამოსაკვეთად და ქვიშისა თუ წყლის მოციმციმე ეფექტის შესაქმნელად — ეს არის ტექნიკა, რომელიც ხაზს უსვამს მოძრაობასა და სინათლეს.

ორი კუ — ერთი მარცხენა ცენტრთან ახლოს, მეორე კი მარცხენა ქვედა კუთხეში — მოულოდნელ მომხიდავებასა და სიმბოლიზმს მატებს სცენას. კუები ძველი არსებები არიან, რომლებიც სიცოცხლის ხანგრძლივობას, სიბრძნესა და მოთმინებას განასახიერებენ. მათი შემოყვანა ამ იდილიკურ სცენაში მიგვანიშნებს კავშირზე ადამიანსა და ბუნებას შორის, რაც გვაიძულებს დავფიქრდეთ მარადიულობისა და სიმშვიდის თემებზე. მარჯვენა კიდეზე მოჩენილი ნავი კიდევ უფრო აძლიერებს სიმშვიდისა და დისტანციის შეგრძნებას, რაც კომპოზიციაში ჰარმონიულ ბალანსს ქმნის. მნიშვნელოვანია აღინიშნოს, რომ ამ პერიოდში მათისზე ღრმა გავლენა მოახდინა აფრიკულმა ხელოვნებამ, განსაკუთრებით ტომური ნიღბებისა და სკულპტურების სტილიზებული ფორმებმა და მკვეთრმა ფერებმა. ეს გავლენა აშკარაა ფიგურების გამარტივებულ ფორმებსა და ბრტანულ პერსპექტივაში, ისევე როგორც აბსტრაქციის საერთო განცდაში.

ფავისტური რევოლუცია

„Baigneuses à la Tortue“ ფუნდამენტური ნამუშევარია ფავისტური მოძრაობის ფარგლებში, რომელიც დაახლოებით 1905 წელს წარმოიშვა. ფავიზმი, რაც „ველურ მხეცებს“ ნიშნავს, ხასიათდებოდა ტრადიციული მხატვრული კონვენციების უარყოფითა და წმინდა ფერისა და ექსპრესიული ფუნჯის მიღებით. მათისი, ისეთ ხელოვანებთან ერთად, როგორებიც იყვნენ ანდრე დერენი და მორის დე ვლამინკი, ცდილობდნენ ფერების გათავისუფლებას მათი აღწერილობითი ფუნქციიდან და მათ გამოყენებას ემოციისა და შეგრცნობის გადასაცემ პირველად საშუალებად აქცევდნენ. მათისს მიერ არანატურალური ფერების გამოყენება — რაც ხშირად თვითნებური კომბინაციებით ვლინდებოდა — იმ დროს რადიკალურად მიიჩნეოდა, თუმცა საბოლოოდ მან გზა გაუკვალა თანამედროვე ხელოვნების შემდგომ განვითარებას, როგად შეიძლება ჩავთვალოთ ექსპრესიონიზმი და აბსტრაქტული ხელოვნება.

ნამახატის გადახვევა რეალისტური რეპრეზენტაციიდან მისი მნიშვნელობის საკვანძო ელემენტია. მათისი არ იყო დაინტერესებული სანაპიროს ან ფიგურების გარეგნობის ზუსტი ასახვით; ამის ნაცვლად, მას სურდა მათი არსის — მათი შეგრცნებისა და განწყობის დაჭერა. ეს ფოკუსის ცვლილება ასახავს საუკუნის დასაწყისში არსებულ უფრო ფართო მხატვრულ ტენდენციას, როდესაც ხელოვანები სულ უფრო მეტად ეძებდნენ სუბიექტური გამოცდილების გამოხატვას, ვიდრე ობიექტური რეალობის.

კონტექსტი და მემკვიდრეობა

Musée Malraux (ლე-ჰავრი, საფრანგეთი) იდეალურ გარემოს ქმნის „Baigneuses à la Tortue“-ს დასათვალიერებლად, მისი კოლექციის იმფრესიონიზმისა და ფავიზმისკენ მიდრეკვის გათვალისწინებით. მუზეუმის მდებარეობა ნორმანდიაში — რეგიონში, რომელიც სავსეა მხატვრული ისტორიით — კიდევ უფრო აძლიერებს ამ ნამუშ एग्जामपुरს მიმზიდველობას. შექმნის შემდეგ, მათისიმ განაგრძო საკუთარი გამორჩეული სტილის განვითარება და ახალი ტექნიკებისა თუ თემების ძიება მთელი მისი კარიერის განმავლობაში. „Baigneuses à la Tortue“ რჩება მის ერთ-ერთ ყველაზე აღიარებულ ნამუშევრად, რომელიც ქმნობს იმფრაზიით აღიარებულია თავისი ცოცხალი ფერებით, დინამიკური კომპოზიციითა და სიმშვიდის ღრმა განცდით.

ესთეტიკური თვისებების მიღმა, ეს ტილო გვაჩვენებს მათისის შემოქმედებით პროცესს — მის ექსპერიმენტებს ფერთან, ფორმასა და ჟესტთან. ეს არის შეხსენება იმისა, რომ ხელოვნება არ არის მხოლოდ რეპრეზენტაცია; ის არის კომუნიკაცია, ემოცია და სილამაზის ძიება. მათისის ხედვის ბრწყინვალების განსახილველად, Mus3ums გთავაზობთ საგულდად შესრულებულ ზეთის ფერების რეპროდუქციებს, რომლებიც ერთგულად ასახავენ ამ საკულტო შედევრის არსს.

მათისისის შედარებითი ნამუშევრების შესწავლა

მათისის მხატვრული მოგზაურობის უფრო ღრმად დასაფასებლად, გირჩევთ გაეცნოთ ამ ნამუშევრებს:

• ჰენრი მათისი: ავტოპორტრეტი (ზეთი ტილოზე, პარიზი - მოდერნ ხელოვნების ეროვნული მუზეუმი) (55 x 46 სმ, ფავიზმი): ავტოპორტრეტი, რომელიც ვლინდება მათისის თავდაჯერებულ მზერასა და საკუთარი პიროვნების არსის დაჭერის სურვილს.

ჰენრი მათისის ცხოვრებისა და შემოქმედების სრულფასოვანი გასაგებად, გირჩევთ ეწვიოთ ჰენრი მათისი ვიკიპედიაზე.