ფორმისა და ფერების კოსმიური სვლა

ვასილი კანდინსკის „რამდენიმე წრე“, რომელიც 1926 წელს შეიქმნა, არ არის მხოლოდ გეომეტრიული ფორმების ერთობლიობა; ეს არის ვიზუალური პოემა, სამყაროზე ფიქრი, რომელიც ტილოზეა დაგროვებული. ნამუშევარი გვიწვევს იმ სამყაროში, სადაც ფერი და ფორმა სცდება რეპრეზენტაციას და თავად ხდება სულიერი გამოხატვის საშუალება. პირველი მსოფლიო ომის შემდეგ გერმანიაში დაბრუნებისას აბსტრაქციის მწვავე ექსპერიმენტების პერიოდში შექმნილი ეს ნამუშევარი კანდინსკის სიმწიფის სტილის მაგალითია – მკაცრი გეომეტრიული კონსტრუქციისა და ღრმად განცდილ ემოციურ რეზონანსს შორის ჰარმონიული შერწყმა. ეს არის ნამუშევარი, რომელიც არ მოითხოვს გაგებას, არამედ უფრო მეტად გაცოცვებას საჭიროებს, რაც მაყურებელს საშუალებას აძლევს, თავი მის მანათობელ სიღრმეებში დაკარგოს.

სულის გეომეტრია

კანდინსკი, რომელზეც ღრმა გავლენა მოახდინა ბაუჰაუსის მოძრაობამ და რუსული ავანგარდის ადრეულმა ფილოსოფიებმა, როგორიცაა სუპრემატიზმი, შეგნებულად მოაცილა ნებისმიერი ამოსაცნობი გამოსახულების კვალი. მან ყურადღება გადაიტანა ხელოვნების ფუნდამენტურ ელემენტებზე: ხაზზე, ფორმაზე და ფერზე. „რამდენიმე წრეში“ ეს რედუქცია ლოგიკურ ექსტრემუმამდე არის მიყვანილი – კომპოზიცია მთლიანად აგებულია სხვადასხვა ზომისა და оттенის კონცენტრული წრეების გარშემო, რომლებიც მუქ, თითქმის ბარბათუხოვან ფონზეა გაბრუნებული. ტექნიკა ზედმიწევნითი სიზუსტით არის შესრულებული; თითოეული წრე ზუსტად არის გამოსახული გლუვი კიდეებით, ფენებად დაფარული გამჭვირვალობით, რაც სიღრმისა და მოძრაობის ილუზიას ქმნის. ეს არ არის შემთხვევითი განლაგება; ეს არის ფრთხილად ორკესტრირებული ცეკვა, სადაც თბილი და ცივი ტონების ურთიერთქმედება დინამიკურ ემოციურ ლანდშაფტს წარმოქმნის. მხატვარი მხოლოდ წრეებს არ ხატავდა; იგი იკვლევდა ამ ფორმების თანდაყოლილ სულიერ თვისებებს და სჯეროდა, რომ მათ გადამწყვეტი გასაღებები ჰქონდათ არსებობის ღრმა ჭეშლების გამოსაშლელად.

სულიერი ძიების ექოები

„რამდენიმე წრეების“ სრულფასოვნად დასაფასებლად, აუცილებელია კანდინსკის უფრო ფართო მხატვრული და ფილოსოფიური კონტექსტის გაგება. მას სჯეროდა, რომ ხელოვნებას ჰქონდა ძალა, გასცდეს მატერიალურ სამყაროს და გამხდარიყო ხიდი ფიზიკურსა და ღმერთეულს შორის. ეს რწმენა მომდინარეობდა მისი სინესთეზიური გამოცდილებიდან – ნევროლოგიური ფენომენიდან, როდესაც ერთგვარი გრძნობის სტიმულაცია სხვა გრძნობას ააქტიურებს (მაგალითად, მუსიკის მოსმენისას ფერების დანახვა). იგი ცდილობდა ეს შინაგანი შეგრძნებები ტილოზე გადაეტანა, რადგან სჯეროდა, რომ ფერსა და ფორმას საკუთარი ემოციური და სულიერი თვისებები გააჩნდათ. ცენტრალური შავი წრე, რომელიც ხშირად ინტერპრეტდება როგორც სიცარიელე ან უცნობი, გარშემორტყმულია მანათობელი ჰალოთი, რაც ტრანსფორმაციასა და პოტენციალს მიანიშნებს. მის გარშემო არსებული პასტელური ვარდისფერი, ყვითელი, ლურჯი და მწვანე ფერები კი სიცოცხლისუნარიანობის, სიმშვიდისა და ურთიერთდაკავშირებულობის გრძნობას აღძვრავს. ეს ნამუშევარი არა იმაზეა, თუ რას ხედავთ, არამედ იმაზე – თუ როგორც აგრძნობინებთ თავს; რაც კანდინსკის რწმენის დასტურია ხელოვნების ძალაზე, რომელსაც სულისადმი пробуждение (გაღვიძება) შეუძლია.

უკვდავი რეზონანსი

„რამდენიმე წრეები“ დღესაც აუჩლუნებულიებს მაყურებელს არა მხოლოდ თავისი ესთეტიკური სილამაზით, არამედ მისი მარადიული აქტუალობითაც. ჩვენს სულ უფრო რთულ და ქაოსურ სამყაროში, ეს ნამუშევარი გვთავაზობს მშვიდი ჭვრეტის მომენტს, ინტრსპექციის და სულიერი განახლების სივრცეს. იქნება ეს თანამედროვე გალერეაში, დახვეწილ ოფისში თუ თანამედროვე საცხოვრებელ გარემოში, ეს ნამუშევარი წარმოSTANDებს თვალშისაცემ ფოკუსურ წერტილად, რომელიც ნებისმიერ სივრცეს ამაღლებს. ეს არის მოწვევა – შევჩერდეთ, ვისუნთქოთ და დავუკავშირდეთ რაღაცას ჩვენს თავზე დიდს; შეხსენება იმისა, რომ არსებობის აშკარა შემთხვევითობის მიღმაც კი, არსებობს ფარული ჰარმონია და ბალანსი. ეს უფრო მეტია, ვიდრე უბრალოდ ნახატი; ეს არის ფანჯარა მხატვრის სულში და, შესაძლოა, ამ ფანჯრით, ჩვენს საკუთარ სულშიც შეღწევის საშუალება.