ცოდნის სავანე: ნიუ-იორკის საზოგადოებრივი ბიბლიოთეკისათვის მოგზაურობა
მეჭვრეტე მეხუთე ავენიუზე, სტივენ ა. შვარცმანის შენობაში – რომელიც უფრო მეტად ცნობილია, როგორც ნიუ-იორკის საზოგადოებრივი ბიბლიოთეკა – გრანდიოზულად აღმართულია; იგი ბევრად მეტია, ვიდრე უბრალოდ წიგნების საცავი; ეს არის სამოქალაქო სიამაყის, არქიტექტურული დიდებულებისა და ცოდნისკენ სწრაფვისადმი წარუღწევ ერთგულების მონუმენტური გამოხატულება. კარიერისა და ჰასტინგს მიერ მდიდრული ბო-არ (Beaux-Arts) სტილში შექმნილი ეს საკულტო ღირსშესანიშნაურობა თავად ნიუ-იუნკლოს სულს განასახიერებს: ამბიციურს, დინამიკურს და მუდმივად ახალი იდეებისთვის ღებულს. მისი შთამბეჭდავი შესასვლელის გადალახვა, რომელსაც მტკიცედ დაფარული ქვის ლომები, მოთმინება და გამძლეობა იცავენ, ჰგავს სავანეში შესვლას – ადგილს, სადაც ისტორია სუნთქავს, ამბები იშლება და თავად ჰაერიც კი ინტელექტუალური ცნობისმოყვარეობითაა გაჟღენთილი.
ნიუ-იორკის საზოგადოებრივი ბიბლიოთეკის ისტორია გასაოცარი შეერთების ამბავია. იგი წარმოშობილა ასტორის ბიბლიოთეკის, ლენოქსის ბიბლიოთეკისა და ტილდენის ფონდის სტრატეგიული კავშირით, რაც კერძო ფილანთროპიისა და საზოგადოებრივი სამსახურის მძლავრ სინერგიას წარმოადგენს. 1911 წელს დასრულებული შვარცმანის შენობა მხოლოდ არ აშენებულა; იგი ზედმიწევნით იყო შექმნილი მისი დამფუძნებლების იდეალების გასამსახლად – რათა დაემტკიცებინა რწმენა იმისა, რომ ცოდნაზე წვდომა ყველასთვის თავისუფალი უნდა იყოს. თავად ფასადი ვერმონტის მარმარილოს მოგონილი ქსოვილივითაა, სადაც ალეგორიული ფიგურები – პოეზია, სიმ truth, ხელოვნება და მეცნიერება – დელიკატურად არის გამოკვეთილი, როგორც შიგნით არსებული საგანძურის მფარველები.
გრანდიოზული ინტერიერი: ბიბლიოთეკის გული
მთავარი საკითხავი დარბაზის შიდა სივრცე თავად собой არის განცდა. მისი მასშტაბები, რომელიც 78-დან 297 ფუტამდე ვრცელდება და 52 ფუტის სიმაღლეზე აღმართულია, შექმნილია იმისთვის, რათა ადამიანში მოწიწება და ღრმა კვლევის სურვილი აღძრას. მზის სხივები გიგანტური თაღოვანი ფანჯრებიდან შემოდის და კედლებზე განთავსებულ დახვეწილ ფრესკებს ანათებს, რომელთაგან თითოეული ლიტერატურის, ისტორიისა და ფილოსოფიის სცენებს ასახავს. დარბაზის სიმძლავრე ერთდროულად დამთრგუნველიცაა და მიმზიდველიც; ეს არის ადგილი, სადაც თაობებმა ეძებეს შთაგონება და წაიკითხეს უამრავი წიგნი. მთავარი დარბაზის მიღმა, ბიბლიოთეკა ინახავს უპრესედენტო კოლექციას, რომელიც მოიცავს იშვიათ მანუსკრიპტებს, ისტორიულ დოკუმენტებს და ხელოვნების შედევრებს – ნამდვილ დროის კაფსულას, რომელიც ადამიანის ისტორიის გადამწყვეტ მომენტებში გვაგზავნის.
შინაგანი საგანძბავები: გამოფენები და კოლექციები
ნიუ-იორკის საზოგადოებრივი ბიბლიოთეკის კოლექციები ისეთივე მრავალფეროვანი და მომხიბვლელია, როგორც ქალაქი, რომელსაც იგი ემსახურება. მიუხედავად იმისა, რომ მისი წიგნების ფონდი მისი შემოთავაზებების ქვაკუთხედს წარმოადგენს, ბიბთოთეკა ასევე ფლობს იშვიათ მასალებს, მათ შორის პოლონსკის საგანძურის გალერეას, რომელიც წარმოაჩენს ილუმინირებულ მანუსკრიპტებს, ძველ რუკებსა და ექსკვზიტიულ პრინტებს მთელი მსოფლიოდან. მიმდინარე გამოფენები საშუალებას იძლევა, პირისპირ შეგხვდეთ ამ საოცარ ობიექტებს და წარსულთან პერსონალური კავშირი დაამყაროთ. ბეჭდვის ტექნიკის ევოლუციიდან თუ ლიტერატურული შედევრების კვლევამდე, ბიბლიოთეკა მუდმივად ახდენს საინტერესო ექსპოზიციების მოწყობას. განსაკუთრებით აღსანიშნავია ხელოვნებისა და ფოტოგრაფიის კოლექცია, რომელიც კულტურული ისტორიის ვიზუალურ ქრონიკას ქმნის ფერწერისა და ფოტოგამონაბეჭდების მეშვეობით.
სცოცხალი ჰაბი: საზოგადოებრივი ჩართულობა
ნიუ-იორკის საზოგადოებრივი ბიბლიოთეკის მთავარი განმასხვავებელი ნიშანი მისი ურდაგო ერთგულებაა, იყოს ცოცხალი საზოგადოებრივი ცენტრი. იგი არ არის მხოლოდ მშვიდი სწავლის ადგილი, არამედ დინამიკური სასწავლო სივრცე, რომელიც მასპინძლობს ლექციებსა და ვორქშოფებს ყველა ასაკისა და წარმომავლობის ადამიანისთვის. ბიბლიოთეკა აქტიურად ასრულებს ხელმისაწვდომი რესურსის როლს, სთავაზობს უფასო წვდომას ინფორმაციაზე და ხელს უწყობს მთელი სიცოცხლის მანძილზე სწავლას. ეს თავდადება სცილდება შვარცმანის შენობის კედლებსაც – მისი ფილიალების ქსელი ბრონქსში, მანჰეტენსა და სტატენ ააუნდში უზრუნველყოფს, რომ ცოდნა ყველა ნიუ-იორკელს ხელმისაწვდომი ჰქონდეს. იგი წარმოადგენს ცოდნის, კულტურისა და თემისა სიადგრეობის მძლავრ სიმბოლოს – маяკს, რომელიც გზას ანათებს უფრო ნათელი მომავლისკენ.
არქიტექტურული დეტალები და ისტორიული კონტექსტი
არქიტექტურული სტილი:
ბო-არ (Beaux-Arts)
გაღაღწლული წელი:
1911
აღსანიშნავი მახასიათებლები:
მოთმინებისა და გამძლეობის ლომები, მთავარი საკითხავი დარბაზი, პოლონსკის საგანძურის გამოფენა. შენობის დიზაინი ბო-არ სტილის ოსტატური ნიმუშია, რომელიც ხასიათდება გრანდიოზული მასშტაბით, სიმეტრიული კომპოზიციითა და რთული ორნამენტებით. ვერმონტის მარმარილის გამოყენება, რთულ სკულპტურულ დეტალებთან ერთად, ქმნის მარადიული ელეგანტურობისა და სამოქალაქო დიდებულების შეგრძნებას. ბიბლიოთეკის ისტორია ასახავს მე-19 და მე-20 საუკუნეების პროგრესულ იდეალებს, რაც გვკარნახობს, რომ ცოდნაზე საჯარო წვდომა აუცილებელია ძლიერი დემოკრატიისთვის.