De vriendinnen na Gustav KlimtGustav Klimt · 1918

Een Moment van Intimiteit in de Oostenrijkse Kunst

Gustav Klimt’s “De Vriendinnen” (1904-1907), een werk dat vaak over het hoofd wordt gezien in de schijnwerpers van zijn meer iconische stukken zoals ‘Het Kiss’, is een fascinerende blik in de artistieke wereld van het begin 20e eeuw. Dit schilderij, oorspronkelijk onderdeel van een portfolio uitgegeven door Hugo Heller & Cie kort na Klimt’s overlijden, biedt niet alleen een visueel prachtig kunstwerk, maar ook een diepgaand onderzoek naar vriendschap, intimiteit en de symbolische taal van de Jugendstil. Het is een moment gevangen in de tijd, een intieme scène waarin twee vrouwen zich omringen met een weelderige, bijna dromerige atmosfeer.

Klimt’s stijl in deze periode markeert een cruciale verschuiving. Na zijn ‘gouden fase’, gekenmerkt door overvloedig gebruik van goud en Byzantijnse invloeden, begint hij met meer vrijheid te spelen met kleur, textuur en compositie. “De Vriendinnen” is hier een perfect voorbeeld van: de gouden accenten zijn subtieler, integreren zich naadloos in het palet en creëren een warme, bijna etherische gloed. De penseelstreek is expressiever, waardoor de figuren en hun omgeving een levendige dynamiek krijgen. Het schilderij straalt een gevoel van beweging en vitaliteit uit, een contrast met de vaak statische kwaliteit van zijn eerdere werken.

De Symbolen van Vriendschap en Verbinding

Het kunstwerk is meer dan alleen een portret; het is een complexe allegorie over vriendschap. De twee vrouwen, gehuld in zijde en fluweel, zijn omringd door een overvloed aan bloemen, bladeren en geometrische patronen – elementen die kenmerkend zijn voor Klimt’s Jugendstil. Deze decoratieve details versterken de sfeer van intimiteit en gedeelde geheimen. De positie van de vrouwen, met hun gezichten naar elkaar toe en hun handen lichtjes aangeraakt, suggereert een diepe band en wederzijdse steun. De subtiele blikken, de lichte glimlach op het gezicht van de vrouw in het voorste gedeelte, onthullen een complexiteit van emoties – vriendschap, vertrouwen, misschien zelfs een vleugje verlangen.

De geometrische patronen die de achtergrond vormen, zijn niet zomaar decoratie. Ze vertegenwoordigen de onderliggende structuren van hun relatie, de verbindingen en overeenkomsten die hen met elkaar verbinden. De herhaling van motieven en vormen creëert een gevoel van harmonie en balans, terwijl ze tegelijkertijd de complexiteit van menselijke relaties benadrukken. De kleuren – warme oranje, roze tinten, zachte paars – dragen bij aan de sfeer van warmte, comfort en vertrouwen.

Een Moment in de Oostenrijkse Cultuur

“De Vriendinnen” is een product van zijn tijd, een weerspiegeling van de culturele en artistieke ontwikkelingen in Wenen rond het begin van de 20e eeuw. De Jugendstil, ook wel Art Nouveau genoemd, was een beweging die gericht was op het verbinden van kunst en leven, op het creëren van een nieuwe esthetiek die zowel functioneel als decoratief was. Klimt was een van de belangrijkste vertegenwoordigers van deze beweging, en zijn werk is doordrenkt van haar idealen. Het schilderij biedt een glimp van de sociale en culturele sfeer van Wenen in die periode – een stad vol kunstenaars, intellectuelen en avant-garde ideeën.

Het feit dat dit werk deel uitmaakte van een portfolio, uitgegeven kort na Klimt’s dood, benadrukt zijn blijvende relevantie. “De Vriendinnen” blijft een krachtig symbool van vriendschap, intimiteit en de schoonheid van menselijke verbindingen. Een prachtig kunstwerk dat niet alleen bewondert maar ook inspireert.