Oorsprong en geschiedenis van het MAK
Het MAK – Museum voor toegepaste kunst werd in 1863 opgericht door keizer Frans Jozef I. Bij de oprichting stond de instelling bekend als het Keizerlijk Koninklijk Oostenrijkse Museum voor Kunst en Industrie. Het primaire doel was om te dienen als een voorbeeldcollectie, waarmee een standaard werd gezet voor vakmanschap en ontwerp. Sinds 1871 is het museum gevestigd op de huidige locatie aan de Weense Ringstraße.
De instelling onderging verschillende naamswijzigingen die de politieke verschuivingen in Oostenrijk weerspiegelden. Tussen 1939 en 1945 werd de naam veranderd in Staatliches Kunstgewerbemuseum in Wien. Na het einde van de oorlog werd de naam in 1947 gewijzigd naar Österreichisches Museum für angewandte Kunst. Een belangrijke structurele verschuiving vond plaats in 2000, toen het museum transformeerde naar een academische instelling met publiekrechtelijke status.
De geschiedenis van het museum is onlosmakelijk verbonden met de ontwikkeling van de Wiener Werkstätte, die in 1903 werd opgericht. Deze beweging streefde ernaar om kunst te integreren in het weefsel van het dagelijks leven door middel van een verenigde esthetische benadering. De collectie van het museum weerspiegelt deze evolutie, van het historicisme van het midden van de 19e eeuw, via de opkomst van de Art Nouveau, tot aan de hedendaagse designpraktijken.
De architectuur van het Ferstel-gebouw
Het gebouw vormt een onlosmakelijk deel van de geschiedenis van de instelling. Het ontwerp werd bedacht door architect Heinrich von Ferstel en in 1871 voltooid, waarbij het bouwwerk een belangrijk architectonisch statement vormt in de Neo-Renaissance-stijl. Sinds 1871 neemt het zijn huidige plek in aan de Weense Ringstraße in beslag. Het ontwerp weerspiegelt de stilistische ambities van de Belle Époque en spiegelt de architecturale taal van het South Kensington Museum in Londen.
De façade wordt gekenmerkt door monumentale Korinthische zuilen en ingewikkelde decoratieve friezen. Deze elementen bieden een formeel kader voor de aanwezigheid van het museum in de stad. De structuur van het gebouw werd ontworpen om te fungeren als een paleis voor de wetenschap, met als doel een waardering voor schoonheid in al haar vormen te inspireren. Het architectonisch detail strekt zich uit tot de kern van de structuur die de collecties huisvest, waardoor de omgeving net zo betekenisvol is als de objecten die erin worden tentoongesteld.
De Veelzijdigheid van Collecties en Stromingen
De collectie omvat meer dan 300.000 objecten die de evolutie van design en materiële cultuur in kaart brengen. Deze schatten strekken zich uit over verschillende tijdperken, waaronder de Barok en het Neoclassicisme. Het museum bewaart tevens significante voorbeelden van Japanse decoratieve kunsten en het Japanse Modernisme, wat getuigt van een langdurige interesse in internationale esthetische ontwikkelingen. Onder de textiele bezittingen bevinden zich oosterse tapijten die voorheen in het bezit waren van de Habsburgers.
Een aanzienlijk deel van het museum is gewijd aan de stromingen die de eeuwwisseling hebben gedefinieerd. Dit omvat werken die verbonden zijn aan de Art Nouveau, de Arts and Crafts-beweging en het Secessionisme. Deze collecties illustreren de verschuiving van traditioneel vakmanschap naar de geïntegreerde ontwerpprincipes van de vroege moderne periode. De collectie van het museum bevat diverse items uit deze bewegingen, zoals:
- Decoratieve stof, 1893
- Ornamentale doos, 1906
- Theeservies, 1903
- Schaal “Cockerel Heads”, 1900
De rijkdom van de collectie maakt een directe vergelijking mogelijk tussen historische luxe en functioneel design. Van de ingewikkelde patronen van 19e-eeuwse textiel tot de gestructureerde vormen van modern meubilair; de objecten weerspiegelen veranderende maatschappelijke behoeften en technische mogelijkheden. De aanwezigheid van diverse materialen, van glas tot keramiek, biedt een allesomvattend beeld van hoe vakmanschap zich heeft aangepast gedurende verschillende historische tijdperken.
Meesterwerken uit de museumcollectie
De collectie herbergt betekenisvolle werken van Gustav Klimt, waaronder De Maagd en De zwarte veerhoed. Deze meesterwerken getuigen van de diepe aanwezigheid van de kunstenaar binnen de schatten van het museum. Naast deze iconische werken bewaart het museum verfijnde meubelontwerpen van Josef Hoffmann, wiens werk de kern vormt van de focus van de instelling op functionele schoonheid. De invloed van de Wiener Werkstätte-beweging is voelbaar in alle gangen van de galerijen, waar de naadloze versmelting van kunst en ambacht op haar meest tastbare wijze tot uiting komt.
In de permanente collectie vindt men tevens verrukkelijk glaswerk van Alois Weissberger en Johann Koller, objecten die de technische precisie van hun tijdperk in perfecte staat hebben bewaard. Daarnaast koestert het museum een selectie van decoratieve stoffen, zoals die ontworpen door Charles Francis Annesley Voysey. Deze textielwerken illustreren de rijke en diverse materiële geschiedenis die binnen deze muren wordt bewaard.
- De Maagd, Gustav Klimt
- De zwarte veerhoed, Gustav Klimt
- Decoratieve stof, Charles Francis Annesley Voysey
Tentoonstellingen en Hedendaags Onderzoek
Het museum behoudt een onwrikbare toewijding aan historische nauwkeurigheid door middel van voortdurend herkomstonderzoek. Dit systematische onderzoek heeft sinds 1998 geleid tot de restitutie van diverse kunstwerken aan hun rechtmatige eigenaren. Dergelijke inspanningen waarborgen de integriteit van de collecties die binnen de muren van deze instelling worden bewaard.
Tijdelijke tentoonstellingen vinden voornamelijk plaats in het gebouw aan de Weiskirchnerstraße, dat dient als een toegewijde ruimte voor wisselende exposities. Deze locatie maakt een voortdurende dialoog mogelijk tussen de permanente collectie en hedendaagse praktijken. In 2015 initieerde het museum de Biënnale van Wenen, een evenement dat is ontworpen om de kloof tussen kunst, design en architectuur te overbruggen. Binnen de zalen van de vaste collectie wordt de presentatie van objecten vaak gevormd door de specifieke visie van uitgenodigde kunstenaars. Zo presenteerde Donald Judd de 18e-eeuwse Barokke Rococo Classicisme collectie op sobere, witte marmeren platforms, terwijl de Empire/Biedermeier kamer van Jenny Holzer wordt gekenmerkt door verlichte sociaal-politieke teksten.
Het MAK Design Lab richt zich op het snijvlak van materiële cultuur en het moderne leven. Het programma onderzoekt specifieke thema's, waaronder consumptie, technologie en maatschappelijke verandering. Deze benadering gaat verder dan traditionele presentatiemethoden om te onderzoeken hoe design de hedendaagse existentie beïnvloedt.
Recente Projecten en Digitale Innovatie
Het MAK omarmt de voortdurende versmelting van technologie en kunst door middel van onconventionele acquisities. In 2015 schreef de instelling wereldwijde geschiedenis door als eerste museum ter wereld Bitcoin te gebruiken voor de aankoop van kunst, met de verwerving van het digitale werk "Event listeners" van van den Dorpel. Deze gedurfde stap weerspiegelt een diepe toewijding aan het verkennen van de interactie tussen digitale activa, blockchain-technologie en de traditionele praktijken van het museumwezen.
De fysieke aanwezigheid van het museum reikt verder dan de muren van het gebouw en vloeit over in de stedelijke omgeving via lichtinstallaties. In de binnenplaats vindt men "MAKlite", een permanente buiteninstallatie van de Amerikaanse kunstenaar James Turrell. Dit werk maakt gebruik van nauwkeurig gekalibreerde LED-verlichting om de ruimte te transformeren tot een zintuiglijke ervaring, die de perceptie van de architecturale omgeving na zonsondergang op magische wijze verandert.
Digitale toegankelijkheid vormt een fundamentele pijler in de missie van het museum om een breder publiek te bereiken. De instelling heeft meer dan 300.000 objecten gedigitaliseerd, waardoor een enorm deel van de collectie beschikbaar is gesteld voor online onderzoek. Bezoekers kunnen bovendien gebruikmaken van een interactieve, webgebaseerde audio-gids-app, die gedetailleerde verhalen en deskundige commentaren biedt terwijl men zich door de galerijen beweegt.
