Oorsprong en geschiedenis van de collectie
De Mesdag Collectie bevindt zich in Den Haag, Nederland. Deze bijzondere schat werd samengesteld door de kunstenaar Hendrik Willem Mesdag en zijn echtgenote Sientje Mesdag-van Houten, die zelf ook een kunstenaar was. Hun gedeelde passie voor de esthetiek leidde tot een indrukwekkende accumulatie van een divers scala aan schilderijen, tekeningen en toegepaste kunst. Hendrik Willem Mesdag was een meester in het vastleggen van de zee en maakte deel uit van de invloedrijke Haagse School.
Het echtpaar richtte de collectie in een gebouw dat direct naast hun woning was opgetrokken. In 1903 schonk Mesdag de volledige collectie aan de Nederlandse staat. Deze nobele daad garandeerde dat deze meesterwerken bewaard bleven voor het grote publiek. Sinds 1990 wordt De Mesdag Collectie beheerd als onderdeel van de Van Gogh Museum Stichting.
Belangrijke collecties en artistieke stromingen
De collectie herbergt een van de grootste en meest betekenisvolle samenhangen van Franse Barbizon-school werken buiten Frankrijk. Deze schilderijen, samen met diverse olieverfstudies en schetsen, weerspiegelen de diepgaande invloed van deze beweging op de Nederlandse landschapstraditie. Daarnaast beschikt het museum over een uitgebreide verzameling Haagse School-schilderijen, aquarelten en tekeningen. Deze kunstenaars van de Haagse School kozen resoluut voor een realistische benadering, waarbij zij met brede penseelstreken de essentie van hun onderwerpen trachtten te vangen. Hun werk geeft steevast de voorkeur aan de weergave van de natuur boven stedelijke panorama's, waarbij de focus ligt op het intieme en het verstilde, in plaats van het oppervlakkige of frivole.
Naast de Europese schilderkunst omvat de collectie ook Japanse decoratieve kunst en keramiek. Deze fascinatie voor het Verre Oosten komt duidelijk tot uiting in de aanwezigheid van diverse objecten, waaronder twee vazen die door Theodoor Colenbrander werden geïnspireerd door een Japanse sake-fles. Deze werken illustreren op prachtige wijze hoe de esthetiek van die periode versmolten met het lokale vakmanschap.
Meesterwerken en opmerkelijke werken
De collectie herbergt significante werken van diverse Franse kunstenaars uit de Barbizon-school, waaronder Corot, Daubigny, Diaz, Courbet, Breton en Jacque, evenals Dupré. Deze schilderijen weerspiegelen de diepe focus van de beweging op de pure natuur en het verstilde landschap. Hendrik Willem Mesdag heeft zelf talloze werken aan de collectie toegevoegd, met een bijzondere passie voor zijn zeestukken en de levendige taferelen van de vissers in Scheveningen. Zijn grootschalige, 360-graden panoramische blik op Scheveningen, te vinden in het Panorama Mesdag, biedt een monumentaal perspectief op het kustleven dat hij met zoveel oog voor detail observeerde.
Naast de traditionele olieverfschilderijen omvat de collectie ook toegepaste kunst die de subtiele invloed van de Japanse esthetiek ademt. Deze fascinatie voor het Verre Oosten is prachtig zichtbaar in twee vazen ontworpen door Theo Colenbrander, die werden geïnspireerd door een Japanse sake-fles. Dergelijke objecten illustreren perfect de harmonieuze versmelting van Europees vakmanschap en de verfijnde vormen uit het Oosten die deze tijdperk kenmerkten.
- Hanging roe deer, circa 1858 - Gustave Courbet
- By the lake, 1861 - Gustave Courbet
- Stilleven, 1863 - Jean-François Millet
- Maanlicht, 1875 - Charles-François Daubigny
- De koorknaap, 1872 - Antonio Mancini
- Portret van Sientje Mesdag- van Houten, 1906 - Jozef Israëls
Tentoonstellingen en bijzondere presentaties
Het museum onthult de rijkdom van de collectie door middel van diverse thematische tentoonstellingen die elk een unieke facet van dit kunstschatje belichten. Zo biedt de expositie 'Whistler. Loving the Netherlands' een intieme blik op het oeuvre van James McNeill Whistler, met een prachtige selectie van etsen, aquarelten en kleinschalige schilderijen die hij tijdens zijn verblijf in Nederland vervaardigde. In het Museum Panorama Mesdag brengt de tentoonstelling 'Trendsetters van de 19e eeuw' meesterwerken uit de collectie samen met bijzondere recente aanwinsten en kostbare bruiklenen van particuliere verzamelaars, waardoor een levendig beeld ontstaat van de artistieke vernieuwingen uit die tijd.
De diepgaande invloed van Japanse kunst wordt uitvoerig onderzocht in de expositie Mesdag & Japan: Collecting the Far East. Deze presentatie richt zich op de verbluffende collectie van Japanse decoratieve kunst en keramiek die door Hendrik Willem Mesdag werd verzameld, variërend van verfijnde samurai-zwaarden tot bronzen vazen en schalen. De tentoonstelling werpt een fascinerend licht op de wijze waarop de algemene fascinatie voor Japan tijdens de 19e eeuw het artistieke landschap van Den Haag blijvend heeft getransformeerd.
Een absoluut hoogtepunt in de bijzondere presentaties is het schilderij 'Egyptian Indigo Dyers' van John Singer Sargent. Dit werk neemt een unieke positie in als het enige schilderij van deze beroemde kunstenaar dat deel uitmaakt van een Nederlandse publieke collectie. Na een zorgvuldig technisch onderzoek en een minutieuze restauratie heeft dit meesterwerk onlangs zijn weg teruggevonden naar de publieke ruimte, klaar om de toeschouwer opnieuw te betoveren.
