Znasz ten obraz. Mylisz datę.
Przyglądam się temu płótnu przez całe moje dorosłe życie i aż do niedawna – co jest wręcz krępujące – powiedziałbym ci dokładnie to samo, co mówią wszyscy inni. Kobieta z obnażonym biustem, trójkolorowa flaga, muszkiet, stos ciał pod stopami, chłopiec po obu jej stronach wymachujący pistoletami, jakby brał udział w przesłuchaniu do filmu wojennego. Obraz ten pojawiał się na okładkach albumów, był drukowany na banknotach euro, nanoszony sitodrukiem na koszulki pokolenia Rocka i powielany na plakatach niemal każdej wystawionej kiedykolwiek produkcji Nędzników.
Zapytaj większość ludzi, co ten obraz właściwie przedstawia, a otrzymasz jedną z dwóch odpowiedzi. Obie są błędne. Sam przez lata udzielałem jednej z nich, głośno, ludziom, którzy byli zbyt uprzejmi, by mnie poprawić.
Odpowiedź pierwsza: „Rewolucja francuska”. Odpowiedź druga: „To barykady z Nędzników”. Żadna z nich. To jedno konkretne wydarzenie, trwające trzy dni, które miało miejsce w Paryżu latem 1830 roku — pełne czterdzieści jeden lat po 1789 roku i równe dwa lata przed powstaniem, które Victor Hugo opisał w swojej powieści. Przez cały ten czas błędnie przypisywaliście ten obraz do niewłaściwej kategorii, tak samo jak ja.
Powszechnie przyjęta wiedza i dlaczego tak łatwo o błąd
Oto dlaczego wszyscy się mylą, i nie wynika to ze głupoty — w tym również z mojej. Historia Francji serwuje ci trzy oddzielne paryskie powstania w ciągu około czterdziestu lat i oczekuje, że będziesz je rozróżniać bez arkusza wyników, tak jak amerykański futbol oczekuje, że zapamiętasz, który z trzech gości o nazwisku Smith gra w której drużynie.
1789 to ten rok, którego uczy się w szkole: Bastylia, gilotyna, całkowity koniec monarchii, Terror. To to wielkie wydarzenie, które ma własny mini-serial w twojej głowie. To także ten rok, którego Delacroix nie namalował — urodził się w 1798 roku, dziewięć lat po tym, jak to się wydarzyło. Przegapił całą tę sprawę tak, jak ty przegapiłeś erę disco.
1832 to ten rok, który popkultura faktycznie wlała ci do głowy, bez tego, byś zauważył zamianę: barykady z Nędzników Victora Hugo, których punkt kulminacyjny odbył się podczas prawdziwego, nieudanego, dwudniowego powstania republikańskiego znanego jako Powstanie Czerwcowe. Każdy plakat teatralny, każdy kadr filmowy, każdy obraz marketingowy „ataku na barykady” w tym musicalu stosuje ten sam zabieg — sięga po obrazy przypominające malarstwo Delacroix, ponieważ pokolenia scenografów wyraźnie miały to płótno w swoich głowach, mimo że akcja powieści osadzona jest dwa lata po ukończeniu obrazu.
Wciśnięty pomiędzy nie, wykonujący faktyczną pracę, pozbawiony blasku i nazwiska, znajduje się rok 1830. Nikt nie umieszcza go na koszulce. To właśnie o tym roku opowiada ten obraz.
Zdekoduj daty, jedna po drugiej
Trzy powstania. Czterdzieści trzy lata między pierwszym a ostatnim. Tylko jedno z nich znajduje się na tym płótnie. Spójrz na tabelę jak na menu, a nie jak na wykład.
| Wydarzenie | Kiedy | Co właściwie się wydarzyło | Czy jest na tym obrazie? |
|---|---|---|---|
| Rewolucacja Francuska | 1789 | Szturm na Bastylię, upadek monarchii absolutnej, Wielki Terror | Nie. Delacroix nie urodził się aż do 1798 roku. |
| Rewolucja Lipcowa — „Les Trois Glorieuses” | 27–29 lipca 1830 | Król Karol X wydał ordynacje ograniczające wolność prasy i prawa wyborcze; Paryżanie wznosili barykady przez trzy dni; Karol X abdykował 2 sierpnia; tron objął bardziej liberalny Ludwik Filip | Tak. To właśnie to. |
| Powstanie Czerwcowe | 5–6 czerwca 1832 | Powstanie republikańskie, wywołane pogrzebem popularnego generała, stłumione w ciągu dwóch dni przez siły liczące około 60 000 żołnierzy i strażników narodowych przeciwko około 3 000 powstańców. Podstawa kulminacji w Nędznikach Victora Hugo (1862) | Nie. Wydarzyło się dwa lata po tym, jak Delacroix ukończył malowanie. |
Teraz spójrz na samą kobietę, mając w głowie tę oś czasu. Niesie francuską Tricolore — flagę, która została przywrócona w momencie, gdy stare ordynacje zostały zerwane — oraz muszkiet z zamontowaną bagnetem, broń piechoty, a nie symboliczny rekwizyt do lekcji malarstwa. Obok niej chłopiec wymachuje dwoma pistoletami, jakby miał jedenaście lat i był nieśmiertelny; druga, młodsza postać kuca z mieczem niemal zbyt dużym dla niego. To nie są rewolucjoniści z kostiumowego dramatu wyciągnięci ze schowka. Delacroix malował wydarzenie, które miało miejsce, konkretnie, zaledwie kilka dni przed tym, jak chwycił za pędzel — walki zakończyły się 29 lipca 1830 roku, a obraz był w znacznym stopniu gotowy jeszcze w tym samym roku.
To nie jest artystyczna swoboda sięgająca cztery dekady wstecz dla uzyskania nastroju, tak jak reżyser sięga po ton sepii. To malarz reagujący na najświeższe wiadomości.
Prawdziwa historia: kupili je, a potem zaczęły ich przerażać
Oto fragment, którego brakuje na każdej reprodukcji plakatu, a jest on najlepszą częścią tej opowieści.
Nowy rząd — reżim Ludwika Filipa, ten sam, który ta rewolucja osadziła na władzy — zakupił ten obraz w 1831 roku. Plan zakładał zawieszenie go w sali tronowej Pałacu Luksemburskiego, jako trwałe przypomnienie o tym, jak dokładnie „Król Obywatel” zdobył swoją koronę. Ambitne. I jak się okazało, fatalne w skutkach.
Zawiesili go. A potem natychmiast zdjęli.
Obraz zwykłych paryżan, uzbrojonych, maszerujących po ciałach poległych, za alegoryczną postacią z obnażonym biustem — zamówiony przez rząd, który ta rewolucja pomogła osadzić na władzy — okazał się zbyt niebezpieczny, by go eksponować. Dzieło stworzone, by celebrować legitymizację monarchii lipcowej, zamiast tego stało się otwartym zaproszeniem do powtórzenia całego procesu. Wyobraź sobie, że wynajmujesz zespół na swoją koronację i w połowie koncertu zdajesz sobie sprawę, że piosenka jest tak naprawdę o obaleniu ciebie. Zatem obraz został zdjęty i wrócił do Delacroix.
Na krótko powrócił na światło dzienne podczas rewolucji w 1848 roku — oczywiście, że tak, bo właśnie dla takiego tłumu powstał ten obraz — a następnie trafił z powrotem do magazynów za czasów Napoleona III, który jeszcze mniej potrzebował obrazów zachęcających paryżan do budowania barykad. Nie trafił on do stałej kolekcji Luwru aż do 1874 roku, jedenaście lat po śmierci samego Delacroix, kiedy to Trzecia Republika uznała w końcu, że obraz Delacroix przedstawiający rewolucyjny opór można bezpiecznie nazwać skarbem narodowym, a nie zagrożeniem dla państwa.
Przeczytaj tę oś czasu jeszcze raz. To płótno spędziło około czterdziestu lat w stanie zbyt politycznej żywotności, by móc wisieć na ścianie. To nie jest przypis. To rzeczywita miara tego, jak trafnie Delacroix uchwycił to, co malował.
Trzy rzeczy, które teraz mruczysz pod nosem
„Czekaj – czyli to nie jest obraz przedstawiający Rewolucję Francuską?”
Nie. Przedstawia on Rewolucję Lipcową 1830 roku — trzy dni pod koniec lipca, które zmusiły króla Karola X do abdykacji i zastąpiły go Ludwikiem Filipem. Rewolucja Francuska, którą większość ludzi ma na myśli, miała miejsce w 1789 roku, czterdzieści jeden lat wcześniej, a Delacroix nie był jeszcze nawet wtedy nawet narodzony. Pomylenie tych wydarzeń jest zrozumiałe — termin „Rewolucja Francuska” bywa używany potocznie w odniesieniu do każdego francuskiego powstania z flagą w tle, podobnie jak słowo „Kleenex” bywa używane w odniesieniu do każdej chusteczki higienicznej — jednak lata 1 89 i 1830 to różne stulecia, inna polityka, inni królowie i inne rezultaty.
„Czy w takim razie to nie jest obraz z „Nędzników”?”
Blisko, a to podstępniejsze pomylenie, na które sam dałem się złapać. Akcja Nędzników osadzona jest wokół Powstania Czerwcowego 1832 roku — prawdziwego, ale znacznie mniejszego i szybko stłumionego zrywu, który miał miejsce dwa lata po ukończeniu tego obrazu, i o którym tak naprawdę pisał Victor Hugo. Produkcja teatralna i filmowa od dziesięcioleci sięga po obrazy, które echem odbijają kompozycję Delacroix, ponieważ to właśnie na tym obrazie opiera się mentalna biblioteka każdego człowieka, gdy myśli o „barkadach” — i właśnie w ten sposób obraz jednego powstania stał się nieoficjalnym symbolem wizualnym innego.
„Dlaczego ta kobieta ma obnażone piersi, skoro to poważne wydarzenie historyczne?”
Ponieważ nie jest ona postacią historyczną — jest alegorią, personifikacją samej Wolności, zgodnie z długotrwałą konwencją artystyczną, w której abstrakcyjna idea otrzymuje ciało częściowo odzianej klasycznej kobiecej figury, aby zasygnalizować, że reprezentuje ona coś większego niż jakakolwiek pojedyncza osoba w tłumie. Wszyscy pozostali na obrazie to konkretni, współcześni, ubrani paryżanie z 1830 roku; ona jest jedyną postacią, która dosłownie nie miała stać na tej barykadzie — ona jest ideą, dla której ta barykada została wzniesiona.
Pisarz zawdzięcza malarzowi przypis
Każdy fragment biletu, każda torba bawełniana, każdy plakat teatralny do musicalu o 1832 roku, który nawiązuje do tej konkretnej kompozycji, pożycza – niezależnie od tego, czy ktokolwiek w to zaangażowany zdaje sobie z tego sprawę – wizualny autorytet obrazu o 1830 roku — namalowanego przez człowieka dokumentującego powstanie, którego właśnie był świadkiem, na płótnie tak wiernie oddającym polityczne niebezpieczeństwo, że rząd, który go zakupił, nie mógł na niego patrzeć przez kolejne cztery dekady.
Następnym razem, gdy pojawi się plakat do tego musicalu, możesz być tą osobą, która powie: błędna barykada, ale właściwy instynkt.
Powiązane na Most-Famous-Paintings.com
- Chcesz mieć go na własnej ścianie zamiast na stronie podręcznika? Sprzedajemy ręcznie malowaną reprodukcję obrazu Wolność prowadząca lud — pełen dramat, bez zbędnych wykładów.
- Delacroix nie malował tylko rewolucji — przejrzyj jego pełny katalog na Most-Famous-Paintings.com i zobacz, jak bardzo różnie podszedł do cichego autoportretu w porównaniu z barykadą.
- Płótno wisi obecnie w Luwrze, co jest jedynym adresem, który naprawdę ma dla niego sens.
- Jeśli taka forma historii malowanej Cię zainteresowała, przygotowaliśmy dłuższą analizę na temat tego, jak artyści dokumentowali największe rewolucje w historii.
- Ciekawi Cię, co jeszcze działo się we francuskim malarstwie romantycznym w tej samej dekadzie? Zacznij od interpretacji francuskiego romantyzmu autorstwa Paula Hueta.
Źródła
- Wikipedia, Wolność prowadząca lud
- Britannica, Wolność prowadząca lud
- Smarthistory, Eugène Delacroix, Wolność prowadząca lud
- Paris to Versailles, „Wolność prowadząca lud: znaczenie, historia i ukryte szczegóły”
- Wikipedia, Powstanie czerwcowe
- The Collector, „Powstanie czerwcowe: zryw, który zainspirował Nędzników”
