Początki i historia MAK
MAK – Muzeum Sztuki Dekoracyjnej i Projektowania w Wiedniu zostało założone w 1863 roku przez cesarza Franciszka Józefa I. W swoich początkach instytucja ta funkcjonowała jako Cesarskie Królewskie Austriackie Muzeum Sztuki i Przemysłu. Jej nadrzędnym celem było pełnienie roli wzorcowej kolekcji źródłowej, wyznaczającej standardy dla rzemiosła i projektowania. Od 1871 roku muzeum zajmuje swoją obecną siedzibę przy wiedeńskiej Ringstraße.
Instytucja ta przeszła przez wiele zmian nazw, które odzwierciedlały polityczne przemiany w Austrii. W latach 1939–1945 została przemianowana na Staatliches Kunstgewerbemuseum in Wien. Po zakończeniu wojny, w 1947 roku, jej nazwa uległa zmianie na Österreichisches Museum für angewandte Kunst. Przełomowy moment w strukturze muzeum nastąpił w 2000 roku, kiedy instytucja przekształciła się w akademiczną jednostkę prawa publicznego.
Dzieje muzeum są nierozerwalnie związane z rozwojem Wiener Werkstätte, założonej w 1903 roku. Ruch ten dążył do wplecenia sztuki w samą tkankę codziennego życia poprzez spójne podejście estetyczne. Zbiory muzeum stanowią fascynujące świadectwo tej ewolucji – od historyzmu połowy XIX wieku, przez rozkwit secesji, aż po współczesne praktyki projektowania.
Architektura budynku Ferstela
Budynek ten stanowi nierozerwalną część historii instytucji. Zaprojektowany przez architekta Heinricha von Ferstela i ukończony w 1871 roku, stanowi on doniosłe oświadczenie w stylu neoklasycznym renesansu. Od 1871 roku gmach ten zajmuje swoją obecną lokalizację przy wiedeńskiej Ringstraße. Jego projekt odzwierciedla stylistyczne aspiracje Belle Époque, korespondując z językiem architektonicznym londyńskiego South Kensington Museum.
Fasada budynku definiowana jest przez monumentalne kolumny korynckie oraz misterne, dekoracyjne fryzy. Elementy te tworzą formalne ramy dla obecności muzeum w tkance miejskiej. Struktura gmachu została zaprojektowana tak, aby pełnić funkcję pałacu nauki, mającego inspirować do kontemplacji piękna we wszystkich jego formach. Detal architektoniczny przenika samą strukturę budowli, która mieści kolekcje, sprawiając, że otoczenie jest równie istotne, co eksponowane wewnątrz obiekty.
Różnorodność kolekcji i nurtów artystycznych
Kolekcja obejmuje ponad 300 000 obiektów, które stanowią fascynującą opowieść o ewolucji designu i kultury materialnej. Te niezwykłe zbiory obejmują kilka odrębnych epok, w tym barok oraz neoklasycyzm. Muzeum przechowuje również znaczące przykłady japońskiej sztuki dekoracyjnej oraz japońskiego modernizmu, co odzwierciedla wieloletnie zainteresowanie międzynarodowymi nurtami estetycznymi. Wśród bogatych zasobów tekstyliów znajdują się orientalne dywany, które niegdyś należały do Habsburgów.
Znacząca część muzeum poświęcona jest ruchom, które zdefiniowały przełom wieków. Obejmuje to dzieła związane z secesją, ruchem Arts and Crafts oraz secesjonizmem. Kolekcje te ilustrują przejście od tradycyjnego rzemiosła ku zintegrowanym zasadom projektowania wczesnego okresu nowoczesnego. W zasobach muzeum odnaleźć można różnorodne przedmioty z tych nurtów, takie jak:
- Dekoracyjna tkanina, 1893
- Ornamentalna szkatułka, 1906
- Zestaw do herbaty, 1903
- Misa „Głowy kogutów”, 1900
Szeroki wachlarz kolekcji pozwala na bezpośrednie zestawienie historycznego luksusu z funkcjonalnym designem. Od misternych wzorów XIX-wiecznych tekstyliów po strukturalne formy nowoczesnych mebli, obiekty te odzwierciedlają zmieniające się potrzeby społeczne i możliwości techniczne. Obecność tak różnorodnych materiałów, od szkła po ceramikę, zapewnia kompleksowy wgląd w to, jak rzemiosło adaptowało się na przestrzeni różnych epok historycznych.
Arcydzieła kolekcji muzealnej
Wśród bogatych zbiorów muzeum odnajdujemy niezwykle istotne dzieła Gustava Klimta, w tym poruszające Dziewicę oraz Czarny kapelusz z piórem. Te wybitne kompozycje stanowią świadectwo obecności tego genialnego artysty w zasobach instytucji. Obok nich muzeum pielęgnuje projekty mebli autorstwa Josefa Hoffmanna, którego twórczość stanowi fundament skupienia instytucji na idei piękna funkcjonalnego. Duch ruchu Wiener Werkstätte jest wyczuwalny w każdej części galerii, gdzie harmonijne połączenie sztuki wysokiej z rzemiosłem staje się najbardziej namacalne.
W kolekcji stałej znajdują się również wyroby szklane autorstwa Aloisa Weissbergera i Johanna Kollera, które stanowią dowód technicznej precyzji minionych epok. Muzeum przechowuje także wyselekcjonowane tkaniny dekoracyjne, w tym te zaprojektowane przez Charlesa Francisa Annesleya Voyseya. Te tekstylia w malowniczy sposób ilustrują różnorodną historię materii, która została utrwalona w murach muzeum.
- Dziewica, Gustav Klimt
- Czarny kapelusz z piórem, Gustav Klimt
- Tkanina dekoracyjna, Charles Francis Annesley Voysey
Wystawy i współczesne badania
Muzeum pielęgnuje rygorystyczne podejście do historycznej prawdy poprzez nieustanne badania proweniencji. Ta systematyczna praca badawcza, prowadzona od 1998 roku, doprowadziła do restytucji wielu dzieł sztuki ich prawowitym właścicielom, co stanowi fundament dbałości o integralność i etykę zbiorów zgromadzonych w instytucji. W tym procesie przeszłość spotyka się z odpowiedzialnością, tworząc żywy pomost między historią a współczesnością.
Wystawy czasowe odbywają się przede wszystkim w budynku przy Weiskirchnerstraße, który służy jako dedykowana przestrzeń dla rotacyjnych ekspozycji. To miejsce umożliwia nieustanny dialog między stałymi zbiorami a najnowszymi praktykami artystycznymi. W 2015 roku muzeum zainicjowało Biennale Wiedeńskie – wydarzenie mające na celu zatarcie granic między sztuką, designem a architekturą. W salach poświęconych kolekcji stałej sposób prezentacji obiektów jest często kształtowany przez unikalną wizję zaproszonych artystów. Donald Judd wykreował surową oprawę dla XVIII-wiecznej kolekcji Baroku i Rokoko oraz Klasycyzmu, umieszczając je na ascetycznych, białych marmurowych postumentach, podczas gdy pokój w stylu Empire/Biedermeier autorstwa Jenny Holzer wypełniają rozświetlone teksty o charakterze socjopolitycznym.
MAK Design Lab zgłębia fascynujące punkty styku kultury materialnej i nowoczesnego życia. Program tej przestrzeni analizuje konkretne tematy, takie jak konsumpcja, technologia oraz zmiany społeczne. To podejście wykracza poza tradycyjne metody wystawiennicze, stawiając pytania o to, w jaki sposób design kształtuje naszą współczesną egzystencję i wpływa na sposób, w jaki doświadczamy świata.
Niedawne projekty i cyfrowa innowacja
MAK angażuje się w dynamicznie zmieniające się punkty styku technologii i sztuki poprzez niekonwencjonalne nabytki. W 2015 roku instytucja ta stała się pierwszym muzeum na świecie, które wykorzystało Bitcoin do zakupu dzieła sztuki, nabywając cyfrową pracę „Event listeners” autorstwa van den Dorpela. Ten krok odzwierciedla głębokie zaangażowanie w badanie tego, w jaki sposób aktywa cyfrowe oraz technologia blockchain wchodzą w interakcję z tradycyjnymi praktykami muzealnymi.
Fizyczna obecność muzeum wykracza poza jego mury, przenikając do środowiska miejskiego poprzez instalacje świetlne. Na dziedzińcu znajduje się „MAKlite” – stała instalacja plenerowa autorstwa amerykańskiego artysty Jamesa Turrella. Dzieło to wykorzystuje precyzyjnie skalibrowane oświetlenie LED, aby przekształcić przestrzeń w środowisko sensoryczne, zmieniając percepcję otoczenia architektonicznego po zapadnięciu zmroku.
Dostępność cyfrowa pozostaje kluczowym elementem misji instytucji. Muzeum poddało procesowi digitalizacji ponad 300 000 obiektów, udostępniając ogromną część kolekcji do studiów online. Odwiedzający mogą również korzystać z interaktywnej, opartej na sieci aplikacji przewodnika audio, która pozwala na dostęp do szczegółowych narracji i eksperckich komentarzy podczas spacerów po galeriach.
