Budowla i jej architektura
Bazylika ta jest uważana za najważniejszy kościół w stylu romańsko-gotycki w Toskanii. Jej struktura odzwierciedla długi okres rozwoju, czego dowodem jest dolna część romańsko-gotyckiej fasady, której budowę rozpoczęto w 1350 roku, a ostatecznie ukończono dopiero w 1920 roku. Sama fasada zachwyca charakterystycznym wyglądem, tworzonym przez geometryczne wzory z białego i zielonego marmuru. Wielkie, esowate woluty wyznaczają narożniki każdego naczółka, stanowiąc strukturalne rozwiązanie dla przejścia między różnymi poziomami kondygnacji.
Leon Battista Alberti zaprojektował górną część fasady, która została ukończona w 1470 roku. Ta interwencja wprowadziła humanistyczną wrażliwość w istniejące gotyckie ramy. Wewnątrz bazylika opiera się na rozległym planie krzyża egipskiego w kształcie litery T. Architektura tworzy dialog między różnymi stylami, gdzie strzeliste, żebrowe sklepienia i polichromowane łuki kierują wzrok ku górze, ku oknom clerestorium.
Arcydzieła kolekcji
W ciszy bazyliki przestrzeń ta dominuje Krzyż autorstwa Giotto di Bondone. Dzieło to, charakteryzujące się techniką tempery, wykorzystuje żółtko jaj, aby uzyskać specyficzną świetlistość w przedstawieniu ciała i szat. W pobliżu znajduje się Trójca Masaccia, wykonana około 1425–1427 roku, która wykorzystuje perspektywę linearną, by stworzyć głęboka iluzję przestrzeni, otwierając okno na sakralny, trójwymiarowy świat. Te dzieła nie są jedynie przedmiotami, lecz obecnościami, które ukształtowały trajektorię sztuki religijnej.
Ściany Kaplicy Tornabuoni zdobią freski Domenico Ghirlandaio, gdzie kunszt artysty w oddawaniu ludzkiego charakteru objawia się w szczegółowych portretach. W innym zakątku scena Bożego Narodzenia autorstwa Sandro Botticellego, przedstawiona jako fresk, wykorzystuje miękkie, terakotowe tony, by ująć postacie Maryi, Józefa i Dzieciątka Jezus w stabilnej, stajennej scenerii. Atmosfera pełna jest cichej czci, wspieranej przez delikatne, płynne linie charakterystyczne dla ręki tego artysty.
Elementy rzeźbiarskie nadają wnętrzu niemal namacalny wymiar. Marmurowa statua Madonny z Dzieciątkiem autorstwa Nino Pisano spoczywa w Kaplicy Rucellai. Dodatkowo, polichromowana drewniana rzeźba, datowana na lata ok. 1410–1415, pozostaje istotnym skarbem wśród licznych dóbr kościoła. Obiekty te, obok elementów architektonicznych, tworzą nieustanny dialog między tym, co święte, a tym, co materialne.
Skarby Officina Profumo-Farmaceutica
Znajdująca się przy Via della Scala 16 we Florencji, Officina Profumo-Farmaceutica di Santa Maria Novella zajmuje historyczne pomieszczenia kompleksu klasztornego Bazyliki Santa Maria Novella. Miejsce to jest uznawane za najstarszą aptekę na świecie. Jej obecność jest dokumentowana już od 1508 roku, choć dla publiczności została otwarta dopiero w 1612 roku. Przestrzeń ta zachowuje poczucie ciągłości, które łączy nowoczesną aptekę z jej dominikańskimi korzeniami.
Zapachy wewnątrz sklepu są unikalne i nieśmiertelne. Preparaty są nasycone różą, jaśminem i ambrą. Te wonie wywodzą się z tradycji uprawy roślin leczniczych, praktyki, która rozpoczęła się, gdy Zakon Dominikanów osiedlił się w tym regionie w 1221 roku. Powietrze w korytarzach apteki niesie ze sobą ciężar tej botanicznej historii.
