Yanlış Devrimi Hayal Ediyorsunuz. Muhtemelen İki Yanlış Devrimi.

Bu tabloyu tanıyorsunuz. Tarihi yanlış biliyorsunuz.

Tüm yetişkinlik hayatım boyunca bu tuvale baktım ve utanç verici derecede yakın bir zamana kadar, size tam olarak herkesin söylediği şeyi söylerdim. Göğüsleri açık kadın, üç renkli bayrak, tüfek, ayaklar altında bir ceset yığını, her iki yanında tabancaları bir savaş filmi seçmesine katılıyormuş gibi sallayan birer çocuk. Albüm kapaklarına basıldı, euro banknotlarının üzerine basıldı, bir Rock neslinin tişörtlerine ipek baskı yapıldı ve bugüne kadar sahnelenen hemen hemen her Sefiller prodüksiyonunun afişinde yeniden basıldı.

Çoğu insana aslında neyi tasvir ettiğini sorarsanız iki cevaptan birini alırsınız. İkisi de yanlış. Ben de yıllarca, beni düzeltmeyecek kadar nazik olan insanlara bu cevaplardan birini yüksek sesle verdim.

Birinci cevap: "Fransız Devrimi." İkinci cevap: "Sefiller'deki barikatlar." Hiçbiri değil. Bu, 1830 yazında Paris'te gerçekleşen, üç gün süren belirli bir olaydır — 1789'dan tam kırk bir yıl sonra ve Victor Hugo'nun romanında yer verdiği ayaklanmadan tam iki yıl önce. Bu tabloyu bunca zamandır yanlış dosyalıyordunuz, ben de öyle yapıyordum.

Genel geçer inanış ve neden böyle bir hata yapmanın bu kadar kolay olduğu

Herkesin bunu neden yanlış anladığının sebebi aptallık değil — benim de dahil olduğum gibi. Fransız tarihi, yaklaşık kırk yıl içinde size üç ayrı Paris ayaklanması sunuyor ve Amerikan futbolunun Smith adındaki üç kişiden hangisinin hangi takımda olduğunu hatırlamanızı beklemesi gibi, bir puan tablosu olmadan bunları ayırt etmenizi bekliyor.

1789, herkesin okulda öğrendiği olaydır: Bastille, giyotin, monarşinin tamamen sona ermesi, Terör Dönemi. Bu en büyüğüdür, zihninizde kendine ait bir mini dizisi olan olaydır. Aynı zamanda Delacroix'nın resmetmediği olaydır — kendisi, olayın yaşanmasından dokuz yıl sonra, 1798 yılında doğmuştur. Sizin disko dönemini kaçırmanız gibi, o da tüm bu süreci kaçırmıştır.

1832 ise, değişimi fark etmenize gerek kalmadan popüler kültürün zihninize gerçekten kazıdığı olaydır: Victor Hugo'nun Sefiller eserindeki barikatlar ve bu eserin doruk noktası olan, Haziran Ayaklanması olarak bilinen gerçek, başarısız ve iki gün süren cumhuriyetçi ayaklanma. O müzikalin her sahne afişi, her film karesi, her "barikatlara saldır" temalı pazarlama görseli aynı şeyi yapmaya çalışıyor — Delacroix'nın tablosuna benzeyen imgelere yöneliyor; çünkü nesiller boyu sahne tasarımcılarının zihninde bu tuval açıkça yankılanıyordu, her ne kadar roman, tablonun tamamlanmasından iki yıl sonra geçse de.

Tam ortada sıkışmış, asıl işi yapan, gösterişsiz ve isimsiz olan ise 1830'dur. Kimse bunu bir tişörte basmaz. Bu tablo aslında tam olarak bunun hakkındadır.

Tarihleri tek tek çözün

Üç ayaklanma. İlki ile sonuncusu arasında kırk üç yıl. Sadece biri bu tuvalde yer alıyor. Tabloya bir ders gibi değil, bir menü gibi bakın.

Şimdi zihninizdeki o zaman çizelgesiyle kadının kendisine bakın. Fransız Üç Renklisini —eski kararnameler yırtıldığı anda yeniden iade edilen bayrağı— ve bir resim dersi için sembolik bir aksesuar değil, bir piyade silahı olan süngü takılı bir tüfeği taşıyor. Yanında, on bir yaşında ve ölümsüzmüş gibi iki tabancayı savuran bir çocuk; ikinci, daha genç bir figür ise kendisine neredeyse çok büyük gelen bir kılıçla çömelmiş durumda. Bunlar depodan çıkarılmış kostüm draması devrimcileri değil. Delacroix, özellikle de fırçasını eline almadan günler önce gerçekleşmiş bir olayı resmediyordu — çatışmalar 29 Temmuz 1830'da sona ermişti ve tablo aynı yıl içinde büyük ölçüde tamamlanma aşamasına gelmişti.

Bu, bir yönetmenin atmosfer yaratmak için sepya tonuna başvurması gibi, atmosfer için kırk yıl geriye giden sanatsal bir özgürlük değil. Bu, bir ressamın son dakika haberine verdiği bir tepkidir.

Gerçek hikaye: Önce satın aldılar, sonra ondan dehşete düştüler

İşte her reprodüksiyon posterin eksik bıraktığı kısım; üstelik en can alıcı olanı da bu.

Yeni hükümet —bu devrimin bizzat kurduğu Louis-Philippe rejimi— tabloyu 1831 yılında satın aldı. Plan, tabloyu Palais du Luxembourg'un taht odasına asmaktı; "Vatandaş Kral"ın tacını tam olarak nasıl elde ettiğinin kalıcı bir hatırlatıcısı olsun diye. Hırslı bir plan. Ancak anlaşıldı ki, korkunç bir fikirmiş.

Astılar. Sonra hemen geri indirdiler.

Silahlanmış, ölülerin üzerinden yürüyen sıradan Parisli halkın, göğüsleri açık alegorik bir figürün arkasında resmedildiği —ve bizzat bu devrimin kurmaya yardım ettiği hükümet tarafından sipariş edilen— bir tablonun sergilenmek için çok tehlikeli olduğu ortaya çıktı. Temmuz Monarşisi'nin meşruiyetini kutlamak için oluşturulan bir resim, bunun yerine tüm süreci yeniden başlatmak için açık bir davet niteliği taşıyordu. Taç giyme töreninizde çalması için bir orkestra kiraladığınızı ve performansın ortasında şarkının aslında sizi devirmekle ilgili olduğunu fark ettiğinizi hayal edin. Bu yüzden tablo indirildi ve yeniden Delacroix'ya geri döndü.

Tablo, kısa bir süreliğine 1848 devrimi sırasında tekrar gün yüzüne çıktı —ki tabii ki öyle olmalıydı, bu tablo tam da bu kitle için yapılmıştı— ve ardından Parisliyi barikat kurmaya teşvik eden tablolara çok daha az ihtiyacı olan III. Napolyon döneminde depoya kaldırıldı. Louvre'un kalıcı koleksiyonuna girmesi ise ancak 1874 yılını buldu; yani Delacroix'nın ölümünden on bir yıl sonra, Üçüncü Cumhuriyet nihayet Delacroix'nın devrimci başkaldırıyı konu alan bu tablosunun ulusal bir tehdit değil, ulusal bir hazine olarak adlandırılmasının güvenli olduğuna karar verdiğinde.

Bu zaman çizelgesini tekrar okuyun. Bu tuval, bir duvara asılamayacak kadar siyasi açıdan "canlı" olduğu için yaklaşık kırk yıl boyunca öyle kaldı. Bu sadece bir dipnot değil. Bu, Delacroix'nın resmettiği şeyi ne kadar isabetli yakaladığının gerçek ölçüsüdür.

Şu an kendi kendinize mırıldandığınız üç şey

"Bir dakika — yani bu Fransız İhtilali tablosu değil mi?"

Hayır. Bu, 1830 Temmuz Devrimi'ni tasvir ediyor — Kral X. Charles'ı tahttan çekilmeye zorlayan ve yerine Louis-Philippe'i getiren Temmuz sonundaki üç günü. Çoğu insanın zihninde canlanan Fransız İhtilali, kırk bir yıl önce, 1789 yılında gerçekleşti ve o dönemde Delacroix henüz doğmamıştı bile. Bu kafa karışıklığı anlaşılabilir — "Kleenex" isminin her türlü peçete için kullanılması gibi, "Fransız İhtilali" de içinde bir bayrak olan herhangi bir Fransız ayaklanması için gevşek bir şekilde kullanılıyor — ancak 1789 ve 1830; farklı yüzyıllara ait farklı politikalar, farklı krallar ve farklı sonuçlar demektir.

"O halde bu, Sefiller'deki tablo değil mi?"

Yakın, ve bu daha sinsi olan karışıklık, benim de düştüğüm türden. Sefiller, bu tablonun tamamlanmasından iki yıl sonra gerçekleşen, gerçek ancak çok daha küçük ve hızla bastırılan bir ayaklanma olan 1832 Haziran İsyanı döneminde geçer ve Victor Hugo'nun asıl yazdığı olay budur. Sahne ve film yapımları, on yıllardır Delacroix'nın kompozisyonunu çağrıştıran imgelere ulaşmaya çalışıyor; çünkü herkesin zihnindeki "barikatlar" kütüphanesinin beslendiği asıl resim budur — ki bir ayaklanmaya ait bir tablonun, başka bir ayaklanmanın görsel kısaltması haline gelmesi tam olarak bu şekilde gerçekleşmiştir.

"Eğer bu ciddi bir tarihi olay ise, kadın neden çıplak göğüslere sahip?"

Çünkü o tarihi bir figür değil — o bir alegori, yani Özgürlük'ün kendisinin bir kişileştirilmesidir; soyut bir fikrin, kalabalıktaki herhangi bir kişiden daha büyük bir şeyi temsil ettiğini belirtmek için kısmen örtülü klasik bir kadın figürünün bedenini aldığı köklü sanatsal gelenekte yer alır. Tablodaki diğer herkes 1830'un belirli, çağdaş ve giyinik Parisli figürleridir; o ise kelimenin tam anlamıyla o barikatın üzerinde durması beklenmeyen tek figürdür — o, barikatın inşa edildiği fikrin ta kendisidir.

Romancı, ressamca bir dipnot borçludur

Tam olarak bu kompozisyonu hedefleyen 1832 hakkındaki her müzikal bilet koçanı, her bez çanta, her sahne afişi; ilgili olanlar farkında olsun ya da olmasın, 1830 hakkındaki bir tablonun görsel otoritesinden ödünç almaktadır — bu tablo, az önce gerçekleştiğine tanıklık ettiği bir ayaklanmayı belgeleyen bir adam tarafından yapılmış ve siyasi tehlikesine o kadar sadık kalmıştır ki, onu satın alan hükümet sonraki kırk yıl boyunca ona bakmaya tahammül edememiştir.

Bir dahaki sefere müzikal için yeni bir afiş çıktığında, şunu söyleyen kişi siz olabilirsiniz: yanlış barikat, doğru içgüdü.

Most-Famous-Paintings.com'da İlgili İçerikler

• Bir ders kitabı sayfası yerine kendi duvarınızda mı görmek istersiniz? Halkı Yola Getiren Özgürlük'ün el boyaması bir reprodüksiyonunu satıyoruz — tam dram, ders anlatımına gerek yok.
• Delacroix sadece devrimleri boyamadı — Most-Famous-Paintings.com üzerindeki tüm kataloğuna göz atın ve sessiz bir otoportreyi bir barikatla ne kadar farklı ele aldığını görün.
• Tuval bugün, bu eser için gerçekten de tek anlamlı adres olan Louvre Müzesi'nde asılı duruyor.
• Eğer resimler aracılığıyla tarihe bakmak ilginizi çektiyse, sanatçıların tarihin en büyük devrimlerini nasıl belgelediklerine dair daha kapsamlı bir yazı hazırladık.
• Aynı on yıl civarındaki Fransız Romantizm resminde başka neler olup bittiğini merak ediyor musunuz? Paul Huet'nin Fransız Romantizmi yorumuyla başlayın.

Kaynaklar

• Wikipedia, Halkı Yola Getiren Özgürlük
• Britannica, Halkı Yola Getiren Özgürlük
• Smarthistory, Eugène Delacroix, Halkı Yola Getiren Özgürlük
• Paris to Versailles, "Halkı Yola Getiren Özgürlük: Anlam, Tarih ve Gizli Detaylar"
• Wikipedia, Haziran Ayaklanması
• The Collector, "Haziran Ayaklanması: Sefiller'e İlham Veren İsyan"